خاک آشنا
"خاک آشنا" به کارگرداني بهمن فرمان آرا در برنامه سینماها و در نیمه دوم تابستان امسال از روز 7 تیر (چهارشنبه) اکران خود را آغاز کرد . این فيلم قرار بود در جشنواره بيست و ششم اکران شود اما مميزي و اصلاحيه هاي متعدد ،کارگردان فيلم را بر آن داشت تا از نمايش "خاک آشنا" در جشنواره منصرف شود . در اين فاصله فرمان آرا در برابر پرسش هاي بي پايان درباره وضعيت فيلمش سکوت کرد و ترجيح داد تلاش خود را برای به روی صحنه بردن تئاتر "مردی برای تمام فصول" ذخیره کند و از حاشیه های فیلم اخیرش دور بماند .در نهايت به نظر مي رسد مشکل نمايش فيلم حل شده و "خاک آشنا" تابستان امسال روي پرده سینماهاست اما مسئله بزرگی که مطرح است نمایش این فیلم با ممیزی بسیاری همراه بوده و شاهد سانسور بسیار مهمی در فیلم هستیم که به آن ضربه بزرگی زده است و سیر داستان را تحت الشعاع قرار داده ، تا آنجا که مثلا در تیتراژ ابتدایی نام "هدایت هاشمی" به عنوان یکی از نقش ها نوشته می شود ولی در هیچ جای فیلم او را نخواهیم دید . اواخر فیلم نیز اتفاقی بسیار مبهم رخ می دهد که کاملا بیان کننده همین سانسور شدید است .
اصلاحيه هاي متعددی که بر فیلم وارد شده است باعث آن می شود که قضاوت در مورد فیلم راکمی دشوار کند ، با این حال کمی در مورد فیلم صحبت خواهم کرد .
"خاک آشنا" چهارمین فیلم بهمن فرمانآرا در سینمای پس از انقلاب است. فرمانآرا که در سینمای قبل از انقلاب فیلمهایی چون "شازده احتجاب" و "سایههای بلند باد" را در کارنامه دارد، سال 78 با فیلم "بوی کافور، عطر یاس" به دوره جدید سینمای ایران پیوست و خود نقش اول فیلم را ایفا کرد و در سالهای بعد " خانه ای روی آب " ، " یک بوس کوچولو " و بالاخره خاک آشنا را ساخت .
در کل فيلم "خاک آشنا" مانند "يک بوس کوچولو" ساخته دیگر کارگردان رابطه نسل جديد و قديم را نقد مي کند. رضا کيانيان و بابک حميديان بازيگران اصلي فيلم هستند. فيلمنامه را فرمان آرا درباره ارتباط يک نقاش ميانسال و پسري جوان (خواهرزاده وی) در روستايي آرام و دورافتاده در کردستان نوشته است.
چند حضور موفق رضا کیانیان در فیلمهای "بهمن فرمان آرا " به خصوص در فیلم موفق "خانه ای روی آب "شاید بهترین بهانه برای تداوم این همکاری و پذیرش نقش ها و فضاهای ذهنی این کارگردان نام آشنا و توانای سینمای ایران توسط بازیگر حرفه ای همچون کیانیان باشد. در جایی قبل تر از اینها خوانده بودم که رضا کیانیان در مورد این رابطه و فیلم خاک آشنا گفته بود :
« کارهای آقای فرمان آرا یک نکته بسیار خوبی را در خود دارد و آن هم فضای خاص فیلمهای ایشان است. این دنیا و فضای ذهنی آقای فرمان آرا من بسیار دوست دارم.ومن هم به راحتی با دنیایی که فرمان آرا با آن ارتباط دارد رابطه برقرار می کنم. تا کنون در سه فیلم افتخار حضور در فیلمهای آقای فرمان آرا را داشته ام. این فیلمها سهگانهای در مورد مرگ بود.
اما این فیلم"خاک آشنا" درباره عشق است.فیلم روایتگر عشق زن و مرد و عشق به میهن است.از این رو می توان گفت که این فیلم دنیای جدیدی از ذهنیت فیلمساز را نمایش میدهد.
از سوی دیگر در چهار فیلم آقای فرمان آرا من چهار نقش متفاوت را بازی کردم و این اتفاق و روند برای بازیگری مانند من که دوست دارم نقش های متفاوتی را تجربه کنم. این فرصت، موقعیت و کارگردان یک ایده ال بحساب می آید. به عبارت دیگر فرمان آرا برای من مانند یک شانس است.
عموماً مرز میان بودن و نبودن و عشق که پایه و اساس بودن است با مرگ که نقطه پایان بودن و نیستی است فاصله ای نزدیکی دارد.بهمن فرمان آرا در کار های پیشینش توانست از پس نمایش این وجه از زندگی به تمامی برآید. »
همانطور که رضا کیانیان نقش اول این فیلم نیز گفت ، سه فیلم قبلی فرمان آرا در مورد مرگ است ولی این فیلم دقیقا نقطه مقابل آن اشاره بارزی دارد به حیات ، امید و عشق .
موج زندگی و امید از همان صحنه های بسیار لطیف و زیبای طبیعت در آن روستای دورافتاده شروع می شود ، نقش اول فیلم و خواهر زاده آن را درگیر میکند و سرانجام نیز با همین عشق و امید تمام می شود .
فیلم اگرچه در بستر روایتی ساده بیان می شود و از پیچیدگی های داستان نویسی کمی دور است اما مضمون آن تا حدی زیباست .
با این حال به شخصه این فیلم را با جمیع ملاحظاتی همچون اینکه با سانسور شدید رو به رو بوده ، ضعیفتر از فیلمهای قبلی فرمان آرا می دانم . فیلم خوبی به نظر آمد ولی فیلمهای قبلی وی به خصوص " خانه ای روی آب " از این فیلم بسیار عالی تر بودند . مثلا تقابل نسل ها نیز در فیلم " یک بوس کوچولو " هم مطرح بود ولی اینجا نیز به خوبی نمایش داده نشده بود .
در مورد جوایز "خاک آشنا " باید گفت که این فیلم علی رغم آنکه در جشنواره فجر حضور نیافت اما در 12 رشته نامزد دریافت تندیس جشن خانه سینما شد .
نامزد دریافت تندیس جشن خانه سینما در رشته های :
بهترین فیلم ، بهترین کارگردانی (فرمان آرا) ، بهترین فیلمنامه (فرمان آرا) ، بهترین فیلمبرداری (محمود کلاری) ، بهترین چهره پردازی (مهرداد میرکیانی) ، بهترین تدوین (عباس گنجوی) ، بهترین نقش مکمل زن (نیکو خردمند) ، بهترین صدابرداری (حسن زاهدی) ، بهترین صداگذاری و میکس ، بهترین طراحی صحنه و لباس ، بهترین موسیقی متن (کارن همایونفر)
برنده تندیس جشن خانه سینما در رشته های :
بهترین کارگردانی (فرمان آرا)
بهترین تدوین (عباس گنجوی)
بهترین صداگذاری و میکس (رضا دلپاک و رضا نریمی زاده)
بهترین موسیقی متن (کارن همایونفر)









